ఏవం దర్శయసి

ఏవం దర్శయసి

అన్నమయ్య స్వర లతార్చన (2010)

గానం: లతా మంగేష్కర్ 

సంగీతం: మయూరేశ్ పాయ్

పల్లవి:

ఏవం దర్శయసి హితమతిరివ

కేవలం తే ప్రియసఖీ వా తులసీ

మాజహిహి దుష్టమనాయితి

మాజహిహి

అన్నమయ్య స్వర లతార్చన (2010)

గానం: లతా మంగేష్కర్ 

సంగీతం: మయూరేశ్ పాయ్

పల్లవి:

మాజహిహి దుష్టమనాయితి

యోజయ తవపదయుగామృతేన

త్వమేవ శరణం

త్వమేవ శరణం

అన్నమయ్య స్వర లతార్చన (2010)

గానం: లతా మంగేష్కర్ 

సంగీతం: మయూరేశ్ పాయ్

వినా వెంకటేశం ననాథో ననాథః

సదా వెంకటేశం స్మరామి స్మరామి

హరే వెంకటేశ ప్రసీద ప్రసీద

ప్రియం వెంకటేశ ప్రయచ్ఛ ప్రయచ్ఛ

పల్లవి:

త్వమేవ శరణం త్వామేవ మే

భ్రమణం ప్రసరతి ఫణీంద్రశయన

తెలుగు సినిమాల్లో హాస్య పోకడలు; జంధ్యాల గారి సినిమాలు ఎందుకు జనరంజకమయ్యాయి?

ఇవాళ (14.01.2022) జంధ్యాల గారి జయంతి సందర్భంగా:

హాస్యం అనగా వినోదం కలిగించి, నవ్వు పుట్టించే లక్షణం కలిగిన ఒక భావానుభవం. హాస్యం అనేది ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలోనూ అలానే సినిమాల్లోనూ చాలా ప్రధానమైన రసం. సినిమాలో సాధారణంగా ఎన్ని రకాల రసాలు పలికినా... హాస్యానికి మాత్రం ఒక ప్రత్యేకమయిన స్థానం ఉంది. రెండున్నర గంటల సినిమాలో ఎన్ని ఎక్కువ దృశ్యాల్లో హాస్యం పరంగా ఎంటర్ టైన్ మెంటు ఉంటే అంత ఎక్కువ రిలీఫ్ ని పొందుతారు ప్రేక్షకులు. అందుకే ముఖ్యంగా చాలా తెలుగు సినిమాల్లో కథావస్తువు ఏదయినా గానీ... చెప్పే మాధ్యమాన్ని హాస్యంగా ఉండేలా చూసుకుంటారు రచయిత, దర్శకుడు. పైగా హాస్య ప్రధానమైన సినిమాలకి తెలుగులో మినిమమ్ గ్యారంటీ కలెక్షన్లు తప్పనిసరిగా వస్తాయి.

సినిమాల్లో మనం చూసే హాస్యం దర్శకుని అభిరుచి మేరకు రకరకాల పద్ధతుల్లో సృష్టించబడుతుంది. కొందరు దర్శకులు దృశ్య ప్రధానమైన హాస్యం ఇష్టపడితే, ఎక్కువమంది దర్శకులు సంభాషణల పరంగా కానీ నేపథ్య సంగీతం మూలంగా హాస్యం వచ్చేలా చూసుకుంటారు. డైలాగులు లేకుండా దృశ్య ప్రధానమైన హాస్యం చూపించడం అంత తేలిక కాదు కాబట్టి తెలుగులో సంభాషణల పరంగా ఉండే హాస్యమే ఎక్కువ. ఈ రకపు హాస్యాన్ని మాటల రచయిత నుంచి, నటుల దగ్గర్నుంచి రాబట్టుకోవడం తేలిక కూడాను.

అసలింతకీ తెలుగు చలనచిత్రాల్లో హాస్యం ఎన్ని రకాలుగా ఉంటుంది? (ఇక్కడ నేను గమనించిన దాదాపు ఏభై రకాల హాస్య ప్రక్రియలను ప్రస్తావించాను. వెదికితే ఇంకా ఉంటాయి.)

కేరింత ఊరింత

చిత్రం : మైఖేల్ మదన కామరాజు (1991)

సంగీతం : ఇళయరాజా

రచన : రాజశ్రీ

గానం : బాలు, చిత్ర

పల్లవి: 

ఈ కేరింత ఊరింత కవ్వింత మనకోసం

ఇది కొండంత వైభోగం

అహ ఈ పొద్దు ఏపొద్దు ఈ ముద్దు నా సొంతం

ఈ అమ్మాయి నా కోసం

గుండెలో వేడి చూపులో వాడి

ఉన్నవి అన్నది చిన్నది అమ్మమ్మమ్మ

కేరింత ఊరింత కవ్వింత మనకోసం

ఇది కొండంత వైభోగం

అహ ఈ పొద్దు ఏపొద్దు ఈ ముద్దు నీ సొంతం

ఈ అమ్మాయి నీకోసం

గొబ్బిళ్ళో... గొబ్బిళ్ళో...

గొబ్బిళ్ళో... గొబ్బిళ్ళో... 

నా ఇల్లు (1953)

సంగీతం: చిత్తూరు వి. నాగయ్య, ఏ. రామారావు

గానం: గానసరస్వతి బృందం

రచన: దేవులపల్లి 

గొబ్బిళ్ళో... గొబ్బిళ్ళో... 

గొబ్బిళ్ళో... గొబ్బిళ్ళో...

వచ్చేనమ్మా సంక్రాతి 

పచ్చని వాకిట చేమంతి 

వచ్చేనమ్మా సంక్రాతి 

పచ్చని వాకిట చేమంతి 

ముంగిట రంగుల ముగ్గుల్లో 

ముద్దాబంతి మొగ్గల్లో 

ముద్దియలుంచే  గొబ్బిళ్ళో

గొబ్బిళ్ళో... గొబ్బిళ్ళో... 

గొబ్బియళ్ళో గొబ్బియళ్ళో

తల్లిదండ్రులు (1970)

సంగీతం: ఘంటసాల

గానం: జానకి బృందం

రచన: శ్రీ ప్రయాగ

పల్లవి:

గొబ్బియళ్ళో గొబ్బియళ్ళో కొండాలయ్యకు గొబ్బిళ్ళు 

ఆదీలక్ష్మి అలమేలమ్మకు అందామైన గొబ్బిళ్ళు

గొబ్బియళ్ళో గొబ్బియళ్ళో కొండాలయ్యకు గొబ్బిళ్ళు 

ఆదీలక్ష్మి అలమేలమ్మకు అందామైన గొబ్బిళ్ళు

తెలుగు సినిమా పాటల్లో ముక్తపదగ్రస్తాలంకార ప్రయోగం

ముక్తపదగ్రస్తాలంకారం:

ముక్తం-విడిచిపెట్టిన పదం, గ్రస్తం-తిరిగి స్వీకరించడం. అంటే ఒక పాదంలో ఉపయోగించిన చివరి పదాన్ని తరువాతి పాదం మొదట్లో తిరిగి ఉపయోగించడం. 

ఉదాహరణ: 

తీర్థ సంవాసు లేతెంచినారని నిన్న నెదురుగా నేగు దవ్వెంతయైన, (అల్లసాని పెద్దన, మనుచరిత్రము.)

నేగి తత్పదముల కెరగి ఇంటికి దెచ్చు, 

దెచ్చి సద్భక్తి నాతిథ్యమిచ్చు, 

నిచ్చి ఇష్టాన్న సంతృప్తులుగా జేయు, 

జేసి కూర్చున్నచో జేర వచ్చు, 

వచ్చి ఇద్దరగల్గు వనధిపర్వత సరి తీర్థ మహాత్మ్యముల్ దెలియ నడుగు, 

నడిగి యోజన పరిమాణ మరయు, 

నరసి పోవలయుజూడ ననుచు, నూర్పులు నిగుడ్చు.

పన్నెండు గుర్రాల బగ్గి పోతాంది (తెలంగాణా జానపదం)

బగ్గితో మేనత్త బిడ్డ పోతాంది

బిడ్డతో బిందెడు నీళ్ళు పోతున్నాయి 

నీళ్ళతో నీరంచు చీర పోతాంది

చీరతో చిక్కుల రైకె పోతాంది

రైకెతో రత్నాల పేరు పోతాంది 

పేరుతో పెట్టెడు సొమ్ము పోతాంది  

సొమ్ముతో సోమంద గరిగె పోతాంది (పిడత)

గరిగెతో గంధపు చెక్క పోతాంది 

చెక్కతో చారెడు బుక్క పోతాంది

బుక్కతో బుడ్డెడు నూనె పోతాంది

నూనెతో నూరు సకినాలు పోతున్నాయి. 

తెలుగు సినిమా పాటల్లో అంత్యానుప్రాసాలంకార ప్రయోగం-3

అంత్యానుప్రాసాలంకారము

 

మొదటి పాదం చివరి భాగంలో ఏ అక్షరంతో (అక్షరాలతో) ముగిసిందో, రెండో పాదం కూడా అదే అక్షరంతో (అక్షరాలతో) ముగుసినట్లైతే అది అంత్యానుప్రాసాలంకారము అవుతుంది.\

తెలుగు చిత్రాల్లోని పాటల్లో కొన్ని ఉదాహరణలు 

క్రింద పంచుకున్న ప్రతి పాటతో పాటు రచయిత పేరు కూడా ఇవ్వడం జరిగినది. ఒకవేళ రచయిత పేరు ప్రస్తావించని యెడల అది వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారి సాహిత్యం అని గమనించ ప్రార్థన. 

పువ్వులన్ని ఏరి నీ బొమ్మ చేసినాడు (రాజా రమేష్, ఆత్రేయ)

రంగులన్ని రంగరించి పూత పూసినాడు

పువ్వులన్ని ఏరి నీ బొమ్మ చేసినాడు

రంగులన్ని రంగరించి పూత పూసినాడు

ఆ ఘుమఘుమలు గుమ్మరించి శ్వాస నింపినాడు

నీ శ్వాస నింపినాడూ...

నీ పెదవులలో పూదేనియ పొదిగి తీర్చినాడూ...

ఎంతో రసికుడు దేవుడు...

వేదాలకైన మూలమది.. (అమరజీవి)

నాదాలలోన భావమది 

దైవాలకైన ఊయలది.. 

కాలాలకన్న వేదమది 

కన్నీళ్ళు మింగి బ్రతికేది.. 

అది లేనినాడు బ్రతుకేది 

నీకై జీవించి.. 

నిన్నే దీవించి.. 

నీకై మరణించు.. 

జన్మజన్మల ఋణమీ ప్రేమ 

ఓదార్పుకన్న చల్లనిది.. 

నిట్టూర్పుకన్న వెచ్చనిది 

గగనాలకన్న మౌనమిది.. 

అర్చనగా..ద ద ద ని 

అర్పణగా.. ని ద ని స.. 

దీవెనగా.. లాలనగా.. వెలిగే ప్రేమ

తెలుగు సినిమా పాటల్లో అంత్యానుప్రాసాలంకార ప్రయోగం-2

అంత్యానుప్రాసాలంకారము

 

మొదటి పాదం చివరి భాగంలో ఏ అక్షరంతో (అక్షరాలతో) ముగిసిందో, రెండో పాదం కూడా అదే అక్షరంతో (అక్షరాలతో) ముగుసినట్లైతే అది అంత్యానుప్రాసాలంకారము అవుతుంది.\

తెలుగు చిత్రాల్లోని పాటల్లో మరి కొన్ని ఉదాహరణలు 

క్రింద పంచుకున్న ప్రతి పాటతో పాటు రచయిత పేరు కూడా ఇవ్వడం జరిగినది. ఒకవేళ రచయిత పేరు ప్రస్తావించని యెడల అది వేటూరి సుందరరామమూర్తి గారి సాహిత్యం అని గమనించ ప్రార్థన. 

నింగి లేకున్ననూ భూమి ఉంటుందిలే (పద్మవ్యూహం)

మాట లేకున్నను భాష ఉంటుందిలే

ప్రేమయే లేకపోతే జీవితం లేదులే

వాసనే లేకనే పూలు పూయొచ్చులే

ఆకులే ఆడకా గాలి కదలొచ్చులే

బంధమే లేకపోతే ప్రేమ జన్మించునే?

నిన్న ఈ కలవరింత లేదులే

నేడు చిరుగాలి ఎదో అందిలే

ఇదియే ప్రేమ అందునా

వయసే పులకరించెనా

హృదయం కరిగిపోయెనా

ఓ మనసా 

పచ్చాకర్పూరాలేసి గుమ్మపాలల్లో.. (తేనె మనసులు)

తేనే పొంగళ్ళే పోసీ వెన్నా జున్నుల్లో.. 

విందులే.. చేయనా..

వేణూ గానాలెన్నో ఈ రాధ గుండెల్లో..

మౌన గాథలెన్నో ఈ పేద గుండెల్లో..

పాడనా.. ఊపిరై.. రాధాలోలా..

ఆలారే..ఆలారే.. ముకుందా మురారే..

కృష్ణయ్యా వచ్చేదీనాడే.. మా ఇంట విందారగించగా..

మా ఇంట విందారగించగా..

అణువణువున హృదయం అడుగడుగున ప్రణయం (కోటికొక్కడు)

చిరునవ్వుల్లో శ్రీరాగం.. అరచూపుల్లో అనురాగం.